T. Dubicki, K. Dach „Żelazny Legion Michała Archanioła” (recenzja)

żelazny-legion-ksiazkaDzieje najbardziej znanego wycinka historii rumuńskiego nacjonalizmu, doczekały się jak dotąd jednego opracowania książkowego w języku polskim. Wydana prawie dwadzieścia lat temu praca Tadeusza Dubickiego i Krzysztofa Dacha zatytułowana „Żelazny Legion Michała Archanioła” , jest jednak świetnym studium dziejów organizacji słynnego Corneliu Zelea Codreanu, zarówno w czasie budowy organizacji za jego życia, jak i jej rozwoju i intensywnej i kontrowersyjnej działalności już po zamordowaniu „Kapitana” na polecenie rumuńskiego monarchy.

Dzieje, a nade wszystko idee Żelaznej Gwardii i Legionu Michała Archanioła do dzisiaj inspirują wielu polskich nacjonalistów. Są bowiem przykładem poświęcenia dla idei i wiary w ostateczne zwycięstwo, bez obrażania się na własny naród w wyniku wyborczych niepowodzeń. Corneliu Zelea Codreanu wraz ze swoimi współpracownikami za głoszone poglądy i podjęte działania kilkukrotnie znajdował się w areszcie, gdzie ostatecznie zakończył swoje życie, co jedynie spotęgowało jego legendę.

Książka dwóch polskich historyków opisuje w zarysie dzieje zjednoczenia Rumunii, które doprowadziły oczywiście do wytworzenia się na jego terytorium ruchu narodowego. Wybicie się ze swoimi poglądami po I Wojnie Światowej nie było łatwe, bowiem w większym lub mniejszym stopniu do nacjonalizmu odwoływały się wszystkie czołowe ugrupowania, na czele z narodowymi liberałami, narodowymi konserwatystami i narodowymi demokratami. Sam Codreanu zaczynał w ugrupowaniu narodowo-chrześcijańskim, tworząc w jej ramach ruch młodzieżowy z którego wykrystalizował się Legion Michała Archanioła, a następnie Żelazna Gwardia i partia Wszystko dla Ojczyzny. Zanim jednak Codreanu utworzył własną organizację musiał przeżyć porażki Ligi Obrony Narodowo-Chrześcijańskiej, w której po raz pierwszy zetknął się z wielką polityką.

Przez całe lata trzydzieste ruch legionowy przede wszystkim budował swoje zaplecze, a także określał ideowe zasady, musząc liczyć się z szykanami skorumpowanych władz Rumunii. Ostatecznie po jednym z wystąpień Codreanu trafił do więzienia wraz z kilkunastoma czołowymi działaczami Żelaznej Gwardii, gdzie został zamordowany na polecenie króla Karola II. Śmierć lidera legionistów powoduje przejęcie władzy w organizacji przez Horię Simę, zwolennika stosowania metod siłowych wobec monarchy i rumuńskiego rządu. Historia nacjonalistów po 1938 r. to więc przede wszystkim zamachy terrorystyczne i chęć zemsty na rządzących, co ostatecznie w 1941 r. kończy się delegalizacją i rozbiciem ruchu legionowego przez dyktatora Iona Antonescu, po tym jak Sima i jego współpracownicy naiwnie czekali na poparcie ich dążeń przez Niemców.

Większość książki dotyczy jednak jeszcze okresu Codreanu, który nie był zwolennikiem brutalności popieranej przez Simę. Autorzy „Żelaznego Legionu Michała Archanioła” przedstawiają więc historię ruchu legionowego, ewolucję ideową u samego „Kapitana”, a wszystko dopełnia zarys rzeczywistości politycznej Rumunii. Należy przy tym zaznaczyć, że książka nie jest typową publikacją naukową wypełnioną przypisami – ma ona charakter popularnonaukowy, duża część materiału jest oparta o notatki bohaterów książki i zapisy ich rozmów.

Praca jest napisana bardzo przystępnym językiem, stąd jej lektura zdecydowanie pochłania i nie zajmuje dużo czasu. Książka została wydana w 1996 r., więc należy szukać jej przede wszystkim w uniwersyteckich bibliotekach.

T. Dubicki, K. Dach
Żelazny Legion Michała Archanioła”
Oficyna Wydawnicza „Auditor”                                                                                        Łódź-Warszawa 1996                                                                                                             s. 203.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s